NowościPodstawyĆwiczeniaMultimediaAkademiaSklepWasze praceKontakt

 

PLAN GRY

Gdy Johan zaczynał jako trener Ajaxu, miał wizję, której trzymał się nawet jak niektóre sprawy nie przebiegały tak jak powinny.” Frank Rijkaard

Aby trener mógł trenować, musi zdawać sobie sprawę z tego, kiedy sprawy toczą się złym torem. Aby to uczynić, musi także wiedzieć kiedy wszystko jest w porządku (musi mieć w głowie obraz dobrze grającego zespołu). Każde odstępstwo od tego obrazu będzie powodem do zmartwień.

Plan jest zrozumieniem i wizją w jaki sposób zespół przystąpi do gry. Wiąże się to z odpowiednim przydzieleniem zadań i obowiązków, tak aby drużyna miała jak największe szanse na zwycięstwo. Dodatkowo dotyczy to kluczowych momentów, w których poszczególni gracze będą musieli współpracować, by osiągnąć dany cel. Chodzi o to, co musimy zrobić, jak to zrobimy, kto jest za to odpowiedzialny oraz kiedy będzie to zrobione. Odpowiedzią na pytanie „dlaczego?” będzie zaś zapewnienie określonego stopnia przewidywalności. Bez tego trener oraz piłkarze nie będą mieli pomysłu na to, jak sprawdzić ich wysiłki.

Każdy plan jest w jakiś sposób ograniczony, i ma na niego wpływ wiele różnych czynników. Są to zarówno zdolności, jak i ograniczenia zarówno twoich piłkarzy, jak i rywali. Dużą rolę odgrywa także znaczenie meczu, w jakim trzeba zrealizować dany plan. Może być to albo finał jakiegoś pucharu, albo mecz towarzyski. Ważny jest także wynik oraz czas pozostały do końcowego gwizdka (gra wygląda inaczej, gdy przegrywamy lub wygrywamy już od drugiej minut spotkania). Wprowadzenie rezerwowych może nieraz zniszczyć cały plan, bowiem taki gracz może nie być w stanie wypełnić danych obowiązków tak sumiennie, jak zmiennik. Pogoda i boisko także mogą mieć wpływ na plan. Trener i zawodnicy muszą jednak mimo wszystko skupić się tylko na tych czynnikach na który mają wpływ.

Mimo wielu różnych czynników, trener i jego piłkarze do każdego z nich podchodzić będą w ten sam sposób:

1. Snują przypuszczenia. Trenerzy starają się zgadnąć, który z rywali będzie najgroźniejszy. Gracze zaś dostosowują się do danego przeciwnika i tworzą wyobrażenia o nim. Jeśli przypuszczenia okazały się błędne, to trzeba je jak najszybciej zmienić.

2. Przewidywania. Na tym etapie głębiej analizujemy nasze wcześniejsze przypuszczenia. Przykładowo przypuszczając, że rywal jest od nas szybszy, musimy dowiedzieć się jaki będzie to miało wpływ na grę. Ten krok dotyczy także obliczania prawdopodobieństw.

3. Decyzje. Kiedy trener wspólnie z piłkarzami przewidział już pewne sprawy, następnie musi podjąć decyzję o tym, co chce z tym zrobić. Decyzje będą bardziej szczegółowe, w zależności od tego czy podejmuje je bardziej, czy mniej doświadczony szkoleniowiec.

Plan poprzedza grę. Niektórzy trenerzy mylą jednak formację, lub system gry z planem. Nie dotyczy także tylko jednej z linii (np. linii obrony). Nie chodzi tutaj o proste komendy, takie jak „zagraj szeroko”. Oczywiście są one częścią, ale tylko bardzo małą częścią, planu.

Plan nie wypala głównie wtedy, gdy któryś z powyższych czynników zawodzi. Gdy przypuszczenia będą błędne, przewidywania także nie mogą być trafione. Jeśli zaś oba te „składniki” są poprawne, trener wciąż może popełnić błąd przy wyborze sposobu, jakim rozwikła dany problem. Idealny plan może narodzić się więc tylko wtedy, gdy połączymy trafione przypuszczenia, z dobrymi przewidywaniami oraz zrozumieniem gry ze strony trenera.

WARTOŚCIOWE PODANIA

Dobre podania mają pozytywny wpływ na morale całej drużyny. Błędne podania potrafią zaś oddalić zespół od zbudowania poprawnego, składnego ataku. Poniżej znajduje się lista zagrań, a do każdego z nich została przypisana dana ocena. Jeśli chcesz, aby twoi piłkarze zawsze podawali w najbardziej wartościowy sposób, musisz pamiętać, że wiąże się to z pewnym ryzykiem.

Wielu zawodników myśli, że mogą podać w głąb obrony rywala bez żadnych konsekwencji. Prowadzi do najczęściej do szybkiej straty piłki. Z drugiej strony gracz mający okazję zagrać prostopadle, a decydujący się na podanie które tylko utrzymuje jego zespół przy piłce, także nie zachowuje się poprawnie. W takim wypadku jest to po prostu strata dobrej okazji. Cierpliwość podczas budowania akcji oraz umiejętność rozpoznania tego, kiedy wykonać decydujące podanie to dwa podstawowe atuty, których trzeba się nauczyć.

Rodzaj podania

Opis

Wartość

Strzał

Pomyśl o strzelaniu, jak o podawaniu piłki w kierunku bramki.

4

Asysta

Podanie to prowadzi do oddania strzału.

3

Prostopadłe podanie

Poprzez zagranie piłki obok obrońcy/obrońców, podanie to w znakomity sposób pomaga w tworzeniu akcji oraz przybliża do ewentualnej asysty. Prostopadłe podanie może zostać wykorzystane w każdej części boiska. Na przykład: Bramkarz wyrzuca piłkę do prawego obrońcy, znajdującego się za lewym skrzydłowym rywala. Zagranie to wyklucza go z gry.

Im więcej przeciwników uda ci się wykluczyć z gry dzięki podaniom, tym lepiej.

2

Podanie dzięki któremu utrzymujesz się przy piłce, ale nie wykluczasz żadnych rywali z gry.

Podanie to przyczynia się do tworzenia akcji, ponieważ utrzymuje rywali z dala od piłki. Podczas gdy najczęściej grane jest na boki, lub do tyłu, równie dobrze może być zagrane do przodu, tuż przed przeciwników.

1

Konsekwencje przeoczeń

 

 

Niewykorzystane okazje

Zespół utrzymuje się w posiadaniu piłki, ale nie wykorzystuje okazji. Przykładowo piłka zagrana jest do tyłu, podczas gdy możliwe jest prostopadłe podanie.

W wirze gry zdanie sobie sprawy ze straconych okazji wymaga ogromnego doświadczenia – zarówno dla trenera, jak i zawodnika. Młodzi trenerzy mają tendencję do skupiania się na zawodniku przy piłce, co często tworzy zbędne problemy.

0

Konsekwencje błędów

Konsekwencje błędów są łatwiejsze do wychwycenia, ponieważ dany piłkarz po prostu oddaje piłkę rywalowi.

 

Ryzyko warte podjęcią.

Każdy gracz natrafia na sytuacje w których może spróbować niebezpiecznego zagrania, mogącego przynieść korzyść. Zachęcaj graczy do podejmowania ryzyka, kiedy warto, oraz do pogodzenia się z ewentualnymi konsekwencjami. Ważnym jest, aby posiadać w składzie graczy, którzy są gotowi wziąć na siebie odpowiedzialność. Zawodnicy ci nie mogą bać się próbować; nie załamują się błędami oraz są wystarczająco dojrzali, aby obliczyć szansę sukcesu i nie polegają jedynie na swoim szczęściu.

0

Niepotrzebne oddanie piłki przeciwnikowi.

Czasem jest to po prostu spowodowane błędną decyzją, a kiedy indziej może być fatalne w skutkach. W obu przypadkach cały zespół musi starać się naprawić błąd.

Różnica pomiędzy tym, a poprzednim błędem jest kwestią dojrzałości gry. Można się tego nauczyć tylko poprzez zdobywanie doświadczenia (najszybciej podczas meczy z mniejszą ilością zawodników).  

-1

Oddanie piłki przeciwnikowi, prowadzące do kontrataku.

Zespół traci piłkę i spotyka się z poważnymi konsekwencjami. Takie błędy mogą wystąpić w szczególności pod twoim polem karnym oraz na połowie boiska.

-2

Używaj powyższej tabelki jako swojego ogólnego poradnika.

Możesz zastosować gierki z mniejszą ilością graczy, aby analizować grę swoich piłkarzy, a zebrane informacje wykorzystać przy obliczeniach i podejmowania decyzji. Na przykład gracz, który konsekwentnie gra podaniami -1 z pewnością nie sprawdzi się jako kluczowy pomocnik.

Wskazówki powodujące, że podanie daje efekt.

Poniżej znajduje się parę podstawowych zasad, dzięki którym każdy gracz może udoskonalić swoje podania.

Nie przeceniaj swoich umiejętności: Niektórzy piłkarze starają się odmienić losy meczu z każdym swoim kontaktem z piłką. Spokojnie, jeśli nie jesteś w stanie wymyślić szybko dobrego podania, zadowól się bezpiecznym. Czas w którym ty zastanawiasz się nad zagraniem jest czasem, który kolega z twojego zespołu (znajdujący się na innej pozycji) mógłby wykorzystać o wiele lepiej.

Na początku zawsze szukaj prostopadłego zagrania: Szukaj graczy, którzy znajdują się na korzystnych pozycjach. Wycofaj się, jeśli nie możesz podać do żadnego z nich. Wykorzystaj pierwszą nadarzającą się okazję prostopadłego zagrania, starając się przy tym wykluczyć z gry możliwie najwięcej rywali.

Naucz się obliczać ryzyko każdego podania: Czasami warto jest spróbować ryzykownego zagrania, a czasem warto podać bezpiecznie. Kiedy masz wątpliwości skup się na tym, aby nie stracić piłki – zagraj pewnie. Twoje podanie musi być stanowcze.

Nie zdradzaj celu swojego podania: Odwróć wzrok od swojego celu i użyj peryferycznego spojrzenia. Oczy mogą zdradzić rywalowi wszystko na temat twoich zamiarów, staraj się więc użyć ich do zmylenia obrońców.

Pamiętaj o swoich kolegach z drużyny. Miej na uwadze ich sytuację i potrzeby. Jeśli nie jesteś w stanie zapewnić im dobrego zagrania, musisz poszukać innego celu. Postaraj się jednak sprawić, by byli lepszymi piłkarzami.

Proste, szybkie i celne podania najlepiej rozwiązują problemy. Nie przetrzymuj piłki i nie zatrzymuj się w miejscu. Takie zachowania bardzo spowalniają cały zespół.

Nie biegnij z piłka, jeśli nie potrafisz utrzymać swojej głowy podniesionej. Próba biegu przez połowę boiska nie ma sensu, jeśli nie widzisz nic prócz piłki i swoich nóg. Miej stały wgląd na boisko. Pamiętaj także, że piłka jest szybsza, jeśli nie jest do ciebie przyczepiona.

STRATEGIA

Taktyka - Podstawy gry pozycyjnej

Elementy budujące taktykę.

„Musisz wiedzieć jak grać na swojej pozycji”.

Barry Hulshof, trzykrotny mistrz Europy.

Taktyczna gra pozycyjna bazuje na trzech elementach:

 1)    Posiadanie planu w dwóch decydujących momentach:

1. Podczas gdy twój zespół jest w posiadaniu piłki. W momentach tworzenia akcji/atakowania.

2. Podczas gdy przeciwnik ma piłkę. W momentach obrony.

 2)    Podstawowe zadania graczy. Są one zależne od powyższych momentów. Są definiowane jako podstawowe funkcje, niezależne od planu jaki przybierze dany zespół. Wyznaczają główne obowiązki piłkarzy.

 3)    Poboczne zadania graczy. Są to dodatkowe, opcjonalne cele. Wyznaczają okazję, jakich może chwycić się zawodnik. Obowiązki mają o wiele większą wagę, niż okazje.

W następnej kolejności, zadania wyznaczane są poprzez:

  1. Umiejscowienie piłki. W której części boiska najlepiej mogę wykonać swoje zadanie?

  2. Ustawienie rywali. Kto stanowi, a kto nie stanowi problemu?

  3. Ustawienie partnerów. Kto i w jaki sposób może pomóc?

  4. Stan gry, np. wynik, pozostały czas, waga spotkania, pogoda, itp. Elementy te nie są ułożone od najważniejszego. Każdy z nich jest na swój sposób istotny.

Aby wykonać swoje zadania oraz znaleźć się na właściwej pozycji*, gracze będą musieli się skoncentrować** na przynajmniej jednym z poniższych elementów, np. konkretnym przeciwniku, partnerze, piłce, lub jakiejś kombinacji. Staje się to ich punktem odniesienia. Zawodnik będzie musiał znaleźć się w odpowiedniej odległości i o odpowiednim czasie od obranego elementu. Ponieważ większość z tych elementów będzie szybko ulegała zmianie, gracze będą musieli zmieniać swój „wybór skupienia”. Więcej szczegółów poniżej.

* Gracze nie są związani z jedną pozycją lub miejscem. Pozycje te są używane przez trenerów i graczy raczej jako punkt odniesienia. Jeśli drużyna gra trzyosobową formacją defensywną, to każda z pozycji obrana przez graczy musi być obsadzona na całej długości. Piłkarze mogą jednak opuszczać je bądź wstępować na nie. Pamiętajmy jednak, że zawodnicy zajmują pozycje, a nie są z nimi związani.

** Decyzja o tym, nad czym się skupić jest kwestią zrozumienia. Wymaga od zawodników podejmowania wartościowych osądów, w taki sposób aby inwestowanie ich własnej energii opłaciło się najbardziej. Zrozumienie jest „powodem” dla którego wybierzesz „a”, a nie „b”. Taktyka jest zaś tym, czego potrzebujesz gdy znasz już powód. Zrozumienie poprzedza więc taktykę. Pomaga to w wytłumaczeniu dlaczego niektóre dzieci nie pojmują pewnych spraw, nawet po ważnych treningach taktycznych.

Dlaczego więc plany taktyczne psują się czasem tak szybko? Pierwszym problemem (w przypadku gdy jest plan) jest to, że często występuje konflikt pomiędzy podstawowymi zadaniami przy posiadaniu piłki, oraz gdy przeciwnik ma piłkę. Gdy my posiadamy piłkę, to głównym celem powinno być rozproszenie się i powiększenie pola gry. Jeśli rywal ma piłkę, to powinno się zaangażować wszystkich piłkarzy do zmniejszenia pola gry.

Taktycznie oznacza to, że każdy zawodnik musi być w dwóch różnych miejscach, zależnie od tego kto posiada piłkę. Problem pojawia się, gdy dana drużyna nie umie rozgrywać piłki. Chodzi o sytuację, w której piłka stale przechodzi od zespołu A do zespołu B, i z powrotem. Zawodnicy nie wiedzą co mają robić i większość z nich nie umie myśleć szybciej od tego, jak rusza się piłka. W ten sposób gracze ledwo zaczęli przemieszczać się w jedno miejsce, a już muszą wracać. (Piłkarze mają tendencję do stania w miejscu, gdy dzieje się coś takiego).

Aby rozwiązać taktyczny dylemat, dodajemy kolejne dwa momenty. (Tworzy nam to cztery główne momenty).

  1. Strata posiadania piłki. Proces/czas przejścia od ataku do obrony.

  2. Odzyskanie posiadania piłki. Proces/czas przejścia od obrony do ataku.

    • W trakcie gry kolejność nigdy nie ulega zmianie. Mamy piłkę, tracimy ją, rywal ma piłkę, a my ją odzyskujemy. Jedynym czynnikiem zmiennym jest to, jak dużo czasu spędzisz w poszczególnych momentach. Ponieważ większa zabawa towarzysz grze wtedy, gdy ma się piłkę, powinniśmy uczyć dzieci, by szanowały jej posiadanie.

Taktyki podzielone są na 3 grupy:

  1. Taktyki indywidualne. Np. 1na1 i indywidualna technika.

  2. Taktyki małych grup. Np. komunikacja pomiędzy bramkarzem, a środkowymi obrońcami, lub różnice pomiędzy trzyosobowym, a dwuosobowym atakiem. Jest to kolejna zaleta gierek z mniejszą ilością zawodników. Dzieci uczą się gry w dwu, trzy, i czteroosobowych grupkach, wykorzystując „Cztery główne momenty”. Mają do czynienia z realnymi przejściami zachodzącymi w posiadaniu piłki i ustawieniu.

  3. Taktyki zespołu. Od 7na7 do 11na11. Często jest to mylone z systemami gry.

Podstawowe fakty taktyczne. Elementy, które trzymają wszystko w ryzach. Każde odstępstwo na tym etapie powoduje problemy.

  1. Odległość, która nie może być ani zbyt mała, ani zbyt duża. Zobacz przykłady tego, dlaczego strzelane są bramki.

  2. Kąt. Powinien służyć temu, co chce się w danej chwili uczynić.

  3. Koordynacja w czasie. Nie za wcześnie i nie za późno. Dostosuj prędkość swojego podejścia tak, aby dotrzeć na miejsce w odpowiednim czasie. Wymaga to zrozumienia.

Biorąc pod uwagę zmianę ustawienia piłki, partnerów i rywali, każdemu realnemu meczowi towarzyszą stałe zmiany. Zawodnicy muszą bezustannie oszacowywać swoją pozycję, w stosunku do zmieniającej się sytuacji. Powoduje to powstanie mini-momentów wewnątrz czterech głównych. W jednej sekundzie możesz kryć obrońcę, a w następnej wywierać na nim presję, gdyż jest przy piłce. W jednej chwili jesteś w murze, a w następnej zmierzasz się z rywalem w pojedynku 1na1. Właśnie te mini-momenty często wymagają od piłkarza przybrania nowej pozycji, a przynajmniej dostosowania odległości i kąta w taki sposób, by sprostać nowemu zadaniu.

Właśnie w tym miejscu dogmatyczny trening taktyczny (np. grupy wiekowej U9), polegający na ćwiczeniu podań ściennych z pasywnym obrońcą, traci sens. Dzieci uczą się mechanicznych zagrać niczym roboty, a powinny wiedzieć, że każda sytuacja różni się od innej. Mini-momenty i zmiany różnych czynników są ignorowane.

Budowanie zespołu tak, aby grał na swoim najwyższym poziomie wymaga złożonego podejścia. Podejście to jest znane jako Proces taktycznego budowania drużyny.

Wybranie strategii zespołu. Nie jest to trudny wybór, gdyż są tylko dwie możliwości (kontratak i rozgrywanie). Każdy z tych styli ma swoje plusy i minusy i każdy z nich wymaga od piłkarzy szczególnych umiejętności.

Kontratak. Styl ten pozwala rywalom na prowadzenie gry. Jest on bardziej zależny do prób wymuszenia błędów na przeciwniku, niż od atakowania. Wymaga on wysokiej dyscypliny oraz dużej cierpliwości. Nie jest efektywny gdy dany zespół przegrywa, lub rywal nie gra ofensywnie. Podczas stosowania tego stylu piłkarze zachowują sporo energii, ale czasem może zabraknąć im inicjatywy.

Rozgrywanie. Styl ten polega na wymuszeniu błędów rywala oraz próbowaniu skontrolowania tempa gry. Wymaga od piłkarzy dużej pewności siebie, gry zespołowej, dużej techniki, przewidywania oraz komunikacji. Jest zdecydowania trudniejszy do opanowania od kontrataku.

Gdy zespól obrał już daną strategię, trener musi zdecydować która formacja będzie dla niej najbardziej stosowna. Głównym ograniczeniem przy wyborze formacji są umiejętności indywidualne każdego z graczy. Jednakże w dzisiejszej piłce nożnej istnieją 3 podstawowe formacje: 5:3:2 (albo 3:5:2), 4:4:2 oraz 4:3:3. Oczywiście każda z nich może zawierać drobne zmiany. Każda z formacji ma swoje plusy i minusy, tak samo jak w przypadku stylów.

Pamiętajmy, że dwa różne zespoły mogą przybrać to samo ustawienie, grając przy tym dwoma różnymi strategiami. Będzie to spowodowane indywidualnymi cechami piłkarzy oraz ich zadaniami. Różnice te staną się bardziej oczywiste w trzech podstawowych funkcjach drużyny. Przede wszystkim chodzi o to jak gracze ustawieni są na boisku oraz ilu z nich gra w obronie, pomocy i ataku. Nie jest to jednak to samo, co ilu piłkarzy znajduje się w poszczególnych liniach. Chodzi bardziej o rozłożenie zadań pomiędzy członkami drużyny oraz o umiejętności indywidualnych zawodników.

3 Funkcje Drużyny

Funkcja defensywna. Z trzech funkcji drużyny (defensywa, tworzenie akcji i atak), to właśnie defensywa jest najważniejsza podczas odpowiedniego balansu drużyny. „Anty-futbol” jest najłatwiejszy do zorganizowania i może przynieść najszybsze rezultaty. Musisz najpierw objąć kontrolę nad piłką, zanim przejdziesz do ataku! Moment w którym odbierasz piłkę, to moment w którym rozpoczynasz atak.

Tworzenie akcji. To, co stanie się z piłką po jej przejęciu zależy od paru czynników i decyzji. Czy będziesz rozgrywał akcję przez pomoc, czy zagrasz długą piłkę wprost do napastników? Czy zespół posiada rozgrywającego, który weźmie na swoje barki ciężar gry? Czy drużyna będzie wykorzystywać skrzydła, czy będzie przedzierać się środkiem? Zespół będzie skuteczniejszy, gdy będzie miał z góry ustalony plan budowania akcji.

*Stopniowanie tworzenia akcji. Gdy dany zespół odbierze piłkę, a jego przeciwnicy są niezorganizowani, od razu przechodzi on do kontrataku. Jeśli zaś rywal jest zorganizowany, atak trzeba budować. Tworzenie akcji może być stopniowane poprzez przypisanie wartości poszczególnym podaniom. Im większy numer, tym większa wartość dla całej drużyny. Piłkarze powinni zawsze szukać możliwości wykonania podania o najwyższej wartości, chyba że w danej chwili ich taktyka opiera się na przetrzymywaniu piłki (np. podczas prowadzenia w ostatnich minutach meczu).

  1. Utrzymuj posiadanie piłki, nie oddawaj jej za darmo rywalom. Zamiast tego zagraj bezpiecznie do wspierających cię zawodników.

  2. Przygotowania do budowania ataku. Postaraj się zagrać pomiędzy formacje przeciwnika tak, aby rozbić ich szyki nie tracąc przy tym piłki.

  3. Przenikanie. Dośrodkuj, zagraj podanie na dobieg, lub przedrybluj tak, aby stworzyć sytuację strzelecką. Posiadanie piłki przez twój zespół może zostać utracone, ale mimo to zawsze wykorzystuj szanse i okazje. Pamiętaj, aby obliczyć ryzyko!

  4. Gol, rzut rożny, piątka, zablokowany strzał lub interwencja bramkarza to rezultaty strzałów albo wykończeń akcji. Cały zespół musi pracować, aby wypracować te sytuacje.

Jeśli gracz miał okazję, aby zagrać podanie o wartości  #3, a zamiast tego zagrał #1 to popełnił błąd. Jednakże jeśli zagrał #2 i stracił piłkę, to powinien był zagrać #1. Młodzi zawodnicy mają tendencję do bycia zbyt optymistycznymi i wydaje im się, że zawsze mogą zagrać #3. Uczenie cierpliwości to ciężka i długa praca.

Atakowanie. W jaki sposób zespół wykończy swoją akcję? Który zawodnik odda strzał i jak wspierać go będzie reszta drużyny? Czy w obronie rywala znajduje się jakieś słabe ogniwo? Czy siła którą posiada dany zespół może dać mu przewagę? Pamiętaj, że oportunizm w okolicach pola karnego to nic złego, ale zaplanowane działanie jest zdecydowanie lepsze.

Strategia zespołu, formacja i trzy podstawowe funkcje mogą być korygowane w trakcie meczu. Kontratakujący zespół może przejąć inicjatywę, a ich rywal będzie musiał zmienić wtedy sposób tworzenia akcji. Mimo to w większości meczach młodzieżowych mentalność drużyny nie ulega zmianie z biegiem gry. Funkcja defensywna to tylko odbiór piłki, po czym od razu następuje przejście do ofensywy. Nie ma żadnej koncepcji budowania akcji, chodzi tylko o to żeby przedrzeć się do przodu. Gdy taktyka obu zespołów wygląda właśnie tak, mamy do czynienia z dużym tempem gry, bazującej na spontaniczności i chaosie. Niestety otępia to pojmowanie futbolu przez piłkarzy na tak długo, jak nie będą zdolni zrozumieć podstawowych problemów. Niestety tworzy to błędną mentalność piłkarską.

KONTRATAK

Klucz do kontratakowania leży w defensywnym ustawieniu zespołu, z naciskiem na pozwalanie rywalowi na utrzymanie inicjatywy nad grą. Chodzi o to, aby przestrzeń za plecami obrońców rywala wykorzystać do błyskawicznego zbudowania akcji.

Ofensywny styl gry może być używany przez drużynę, która znajduje się ma wyższym poziomie od swoich rywali. Mogą wtedy kierować grę i decydować o jej szybkości. Styl kontratakowania jest przydatny dla zespołów grających przeciwko atakującym, lub tych które chcą obronić swoje prowadzenie.

Kluczowe elementy kontratakowania.

Zespół buduje swoją obronę tylko na własnej połowie boiska.  Drużyna chce wtedy maksymalnie ograniczyć przestrzeń. Ważne jest, by pojedynczy piłkarze nie zapędzali się zbyt głęboko na połowę rywala, ponieważ to może stworzyć luki pomiędzy formacjami. Każda z nich musi być zwarta i nie może być odseparowana od pozostałych, tworzących blok defensywny. „Po pierwsze zespół grający na kontratak musi posiadać obrońców, którzy zachowują spokój nawet pod wielką presją. Obrońcy ci muszą także być odpowiednio wyszkoleni technicznie. Nie mogą bać się bronić w obrębie własnej 16stki.”

Bądź zorganizowanym, aby powstrzymać akcję rywala. Przy tak wielu graczach zaangażowanych w defensywę, atakujący spotykają się z wieloma problemami. Jednym z najważniejszych jest to, jak wyrobić sobie pozycję strzelecką. Przy odpowiednim kryciu i braku miejsca na drybling napastnicy szybko mogą stracić swą cierpliwość. „Wymagana jest także taktyczna spójność pomiędzy obrońcami. Jest to konieczne by  maksymalnie skrócić pole gry przeciwnika.”

Obrońcy utrzymują grę przed sobą. Gdy obrońcy ograniczyli przestrzeń znajdującą się za nimi, mogą spokojnie obserwować jak przeciwnicy rozgrywają piłkę z dala od atakowanej bramki. W tym wypadku cierpliwość jest cnotą, a umiejętność znalezienia odpowiedniego momentu do odbioru piłki sztuką. Bronienie bramki i kontrolowanie napastników jest ważniejsze od pogoni za piłką.

Rozpoczęcie kontrataku. Decyzja, czy rozpocząć szybki kontratak, czy powoli rozgrywać piłkę powinna zostać podjęta jeszcze przed odbiorem. Dobrzy piłkarze są w stanie przewidzieć sytuację, rozważyć możliwości, podjąć decyzję, a na końcu wprowadzić ją w życie. Ważnym jest, by kontratakujący zespół umiał wykorzystać kilka sekund, które potrzebuje ich rywal na reorganizację i przybranie defensywnego kształtu.

Mamy do czynienia z kontratakiem gdy: Gracz który przejął pikę może zagrać ją do przodu. Oznacza to, że będzie musiał podać w stronę bramki rywala, mając przy tym przestrzeń oraz cel podania. Obrońcy którzy będą zmuszeni do cofnięcia się pod własną bramkę, lub znajdą się wraz z piłką przy linii bocznej, są w nieciekawej pozycji do rozpoczęcia kontry. Ma on bowiem pogląd sytuacji na boisku. W zupełnie przeciwnej sytuacji znajdują się gracze, którzy przejęli prostopadłe podanie rywala i znajdują się przodem do ich bramki. W pierwszym przypadku łatwo może dojść do sytuacji sam na sam z bramkarzem. W pozostałych dwóch zawodnik który przechwyci piłkę musi szybko się rozejrzeć, obrać cel podania, a po zagraniu wystawić się na wolne pole. Unikaj głębokich podań do przodu, gdy defensywa przeciwnika nadal nie jest zorganizowana (mamy tutaj przykład tego, jak dużą rolę odgrywa obrona podczas stylu rozgrywania).

Jeżeli zaś gracz który odbierze piłkę znajdzie się pod presją i nie będzie mógł zagrać do przodu, nie oznacza to końca kontry. Zawodnik taki musi po prostu błyskawiczne podać do kogoś, komu towarzyszą bardziej sprzyjające warunki. Wykorzystuj wspierających cię graczy.

Biegi. Przy futbolu opartym o kontratak zespoły mogą wielokrotnie spotkać się pewnymi sytuacjami. Piłka najczęściej odzyskiwana jest w stale powtarzających się sytuacjach, a gracze zazwyczaj znajdują się na podobnych pozycjach. Ma to przewidywalną naturę. „Gdy kontratakujący zespół przejmie piłkę, niektórzy piłkarze będą biec do przodu, co może prowadzić do sukcesywnego kontrataku, wykonanego w szybkim tempie. Chodzi o to, by wybrać poprawny moment do zaangażowania się w akcję. Najczęściej u podstaw znajduje się szybki napastnik, który dobrze czuje się z piłką. Zdejmuje on presję ze swojej drużyny, gdyż pozostali piłkarze wiedzą, że zawsze mogą do niego zagrać.” Obranie poprawnego momentu stwarza jednak spory problem w drużynach młodzieżowych. Praktycznie wszyscy (łącznie z trenerami) myślą, że powinni wykorzystywać każdą nadarzającą się okazję do pójścia naprzód. Gdy nastąpi coś takiego, formacja zespołu rozpada się z powodu wielu niepotrzebnych biegów. Piłkarze stają się zmęczeni bez żadnego sensownego powodu. Jedynym rozwiązaniem jest ograniczenie zawodników, którzy idą do przodu podczas kontrataku. Pomaga to w zachowaniu energii i zapewnia, że drużyna będzie gotowa na kolejny szturm.

Mocne i słabe punkty. Kontratakowanie jest najprostszym stylem gry do zorganizowania oraz zapewnia największą gwarancję sukcesu. Nie wymaga tak rozwiniętych atrybutów technicznych i fizycznych, jak styl ofensywny. Jednakże wciąż spotykamy się z zapotrzebowaniem na indywidualną i drużynową dyscyplinę oraz prędkość, która jest kluczowa, żeby urwać się obrońcom. Dużym problemem dla drużyn uzależnionych od gry z kontry jest sytuacja, gdy zaczynają przegrywać. Taki zespół będzie musiał zmienić swój styl gry na ofensywny.

„Trener powinien zmienić któregoś z graczy, np. wprowadzić napastnika, lub ofensywnego pomocnika za obrońcę. Do tego selekcjoner może, a nawet powinien odpowiednio zmienić instrukcje dotyczące obrońców oraz tworzenia akcji.

 

 

 

 

 

Na powyższym rysunku zespół skupia się na tym, aby kontrolować swoją część boiska. Silna i pewna siebie obrona, z defensywnym blokiem pomocników oraz dobrym bramkarzem nie dopuszczą do wielu groźnych sytuacji, Gdy taka drużyna przejmie piłkę, to szybko musi zagrać ją do wysuniętego napastnika, którego wspierać będzie tylko paru graczy. Pozostali muszą ustawić się tak, aby sami nie nadziali się na kontrę. Ponieważ biegi z głębi własnej połowy są bardzo długie (w porywach do 70 metrów), piłkarz musi wiedzieć kiedy wesprzeć napastników takim sprintem, a kiedy odpocząć. Biegów podejmuj się tylko wtedy, gdy mogą przynieść jakiś efekt. Mecz to nie miejsce ani czas na trening kondycyjny.

Poniższy tekst udostępniony jest dzięki uprzejmości Adriana Parrisha’a, kierownika działu rozwoju trenerskiego i piłkarskiego w Kentucky Youth Soccer.

Drogi trenerze, może być to stosunkowo nowa koncepcja taktyczna, ale „Futbol oparty o kontratak” staje się zdecydowanie modniejszym stylem gry. Ponad 40% goli podczas EURO 2008 strzelono po sytuacjach w których zespoły znajdowały się w defensywie, a następnie po przejęciu piłki błyskawicznie wykorzystały wolną przestrzeń, jaką pozostawili im rywale.

Prędkość gry jest najważniejszym czynnikiem podczas uczenia zespołów tego, jak efektywnie kontratakować. Może pociągać to za sobą serię dwóch, trzech celnych podań, które prowadzą do strzelenia bramki. Ten ekscytujący styl piłkarski nieprzerwanie zyskuje na popularności i miejmy nadzieję, że wkrótce będziemy mogli obserwować to zjawisko także w obrębie rozgrywek młodzieżowych.

Niestety zbyt często nie uczymy swoich podopiecznych wystarczająco dokładnie. Jeśli chcemy, by nasza drużyna odnosiła sukcesy w kontrataku, powinniśmy pomagać im w czytaniu sytuacji, obliczaniu prawdopodobieństw i podejmowaniu decyzji.

Podsumowanie:

Każdy trener musi zdecydować jaki styl gry przybierze jego drużyna: rozgrywanie albo kontratakowanie. Następnie musi wybrać formacje: 4:3:3, 4:4:2 lub 5:3:2. System 4:3:3 nie pasuje do gry opartej o kontratak. Kolejnym krokiem jest określenie zadań piłkarzy podczas obrony, tworzenia akcji oraz atakowania. Następnie, za pomocą różnych dyrektyw, wskazuje najważniejsze strategie w obrębie trzech funkcji drużyny.

’Futbol Totalny’ wymaga doskonałości zarówno od poszczególnych graczy, jak i od całego zespołu. Absolutnym warunkiem, który musi spełnia tak grający zespół jest to, aby każdy z jego zawodników był nastawiony pozytywnie, łącznie z rezerwowymi.” Rinus Michels

Rozgrywanie, znane także jako Futbol Totalny, jest drugą, obok kontrataku, strategią drużyny. Te 2 style stoją u podstaw każdej decyzji, którą podejmie zespół. To, który z tych styli będzie reprezentować dana drużyna, określi funkcje i obowiązki poszczególnych zawodników. Jednakże zdecydowanie trudniej doprowadzić do perfekcji rozgrywanie, co powoduje, że strategia ta znajduje się poza zasięgiem drużyn młodzieżowych. Aby zespół mógł przyjąć ten styl, wymagane jest od niego spełnienie paru kluczowych czynników. Nie części z nich, ale dosłownie wszystkich i to aż do przesady. Niewątpliwie najważniejszym z nich jest to, aby wejść na boisko z odpowiednim nastawieniem.

FUTBOL TOTALNY

W dniu wielkiego finału 1974r. nawet zachodnie Niemcy spodziewały się zwycięstwa Holandii. ‘Byli lepszym zespołem’ powiedział później Uli Hoeness. Skrzydłowy Bernd Holzenbein powtarzał ‘Przed meczem planowaliśmy wszyscy patrzeć im w oczy, aby pokazać im że jesteśmy tak samo silni. W ich oczach było jednak widać to, że czują się niezwyciężeni. Tak jakby chcieli nas się spytać iloma bramkami chcemy przegrać. Próbowałem patrzeć im w oczy ale nie mogłem. Czuliśmy się przegrani.”

Sjaak Swart na temat Ajaxu Amsterdam: „Gdy graliśmy na własnym boisku zespoły, które do nas przyjeżdżały bały się. W autobusach trzęśli się ze strachu. Już przed rozpoczęciem spotkanie prowadziliśmy 1:0.”

Kluczowe czynniki futbolu opartego o rozgrywanie:

Przewidywany wynik określa wybór. Strategia ta jest możliwa tylko wtedy, gdy jesteście przekonani o swojej wyższości nad rywalem. Jeśli przewidywany wynik to 4:0 dla was, możecie zrobić z przeciwnikiem co chcecie. Jeśli zaś 4:0 dla nich, to oni będą mogli zrobić z wami co chcą. Gdy przewidywany rezultat to 1:0 lub 2:1 wtedy pojawia się mały problem. Możecie przyjąć strategię rozgrywania ale musicie być także przygotowani na grę z kontrataku. Pamiętajcie, że każdy członek zespołu musi rozumieć i akceptować decyzje podjęte przez całą drużynę.

Zaufanie. Każdy piłkarz musi być pewny siebie oraz darzyć zaufaniem swoich kolegów. Musi wierzyć w poprawność planu i w to, że każdy podoła swoim obowiązkom. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy wszyscy zawodnicy znają się jak łyse konie i mogą grać instynktownie. Zespoły młodzieżowe najczęściej nie mają wystarczająco dużo czasu, aby osiągnąć taki poziom. Swart zaobserwował, że „wynika to z grania ze sobą przez długi czas”. Trzeba jednak być świadomym tego, że strategia rozgrywania wiąże się ze sporym ryzykiem. Wymaga dużych ambicji i braku obaw przed popełnieniem błędu. „Jednakże strukturalne budowanie drużyny zapewnia nas o tym, że gracze darzą się zaufaniem, prowadzą grę spokojnie, zgodnie z duchem taktyki.”

Ponieważ akcja przede wszystkim będzie toczyła się na połowie rywala, spotkacie się z niewielką ilością miejsca i z koniecznością rozgrywania pojedynków 1na2, 2na4, itp. W tym przypadku konieczne jest zwiększenie prędkości gry, co sprowadza się do tego, że musicie być lepiej wyszkoleni technicznie od przeciwników. Bez tego będzie brakować wam pewności siebie oraz zdolności podołania presji związanej z ciągłym atakowaniem.

Wyższy poziom zrozumienia i komunikacji jest niezbędny do zawładnięcia nad rywalem. Odpowiedni moment działania wymaga zaangażowania co najmniej dwóch graczy i w takich sytuacjach najczęściej nie będzie czasu na dokładną komunikację słowną. A więc każdy musi czytać grę w ten sam sposób oraz wyciągnąć z niej takie same wnioski. Muszą działać jednocześnie na przestrzeni ułamków sekundy. Strategia rozgrywania wymaga wielu aktów niewerbalnej komunikacji.

Przygotowanie kondycyjne także musi stać na wysokim poziomie. Nieustanne zmiany tempa i okresy gry z podwyższoną prędkością mogą wykończyć nie tylko fizycznie, ale także mentalnie. Kluczowi zawodnicy będą odpowiedzialni za narzucanie tempa w jakim gra cała ich drużyna.

Umiejętność przystosowania się. Mobilność oraz wymienność pozycji są bardzo ważne oraz są powiązane z prędkością. Zawodnicy muszą się wzajemnie osłaniać wraz ze zdobywaniem pola gry. Proces ten musi zachodzić jednak bardzo szybko i nie może osłabiać wydajności całej drużyny. Oznacza to, że zawodnicy którzy wymieniają się pozycjami najczęściej muszą znajdować się blisko siebie (np. prawy obrońca i prawy pomocnik). Każdy z graczy musi także opanować do perfekcji podstawy ataku oraz obrony, w szczególności w sytuacjach 1na1.

Specyficzne role. Początkowo ustawienie zespołu może ulec zmianie. Ma bowiem ono na celu tylko i wyłącznie wykorzystanie mocnych cech drużyny i ukrycie jej słabości. Środkowy obrońca i wysunięty napastnik znajdują się właśnie na tych pozycjach, ponieważ to tam czują się najlepiej. Taki defensor nie może więc spędzać zbyt dużo czasu w ataku, gdyż załamuje to równowagę panującą w zespole i wprowadza niepotrzebny chaos. Piłkarze muszą być świadomi tego, że wymienność pozycji jest tylko tymczasowa. Oczywiście nie wszyscy muszą posiadać umiejętności zamieniania się pozycjami. Pamiętajmy, że ważne jest aby ustawić zespół w taki sposób, by wykorzystać jego najmocniejsze atuty.

Koncentracja. Zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak zdrowie fizyczne. Załamanie koncentracji jednego z graczy może zapoczątkować szereg zdarzeń, które zdecydują o porażce drużyny. Strategia rozgrywania wymaga więc niesamowitej koncentracji przez bardzo długie okresy czasu. Owszem, jest to dosyć stresujące. Problem pojawia się także wtedy, gdy zawodnik wchodzi na boisku z ławki rezerwowych. Musi wtedy błyskawicznie dostosować swoją mentalność do warunków panujących na placu gry.

Atak rozpoczyna się wraz z przejęciem piłki. W strategii rozgrywania obrona zaczyna się już na połowie rywala. Ogranicza to bowiem ich pole gry.

Oznacza to, że 2-3 graczy musi wywierać presję na zawodniku znajdującym się przy piłce. Oczywiście nie oznacza to odzyskania piłki, ale zmusza go do szybkiego (często niedokładnego) podania. Taktyka ta ma niewiele wspólnego z kryciem ścisłym i strefowym. Kryty jest tylko zawodnik znajdujący się przy piłce oraz wszystkie strefy, gdzie ewentualnie może zagrać piłkę. Rywale znajdujący się za piłką lub na niedogodnych pozycjach są niegroźni i można ich zostawić. Pozwala to defensorom na strefowe krycie obszaru wokół piłki. Oczywiście stale muszą obserwować swoich przeciwników, w szczególności uważając na podanie za swoje plecy. Gdy wszystkie powyższe założenie zostały wykonane poprawnie, zespół znajdzie się w ogromnych tarapatach i prędzej czy później po prostu odda piłkę. Drużyna wywierająca presję wycofa się tylko wtedy, gdy rywale sukcesywnie uwolnią się spod presji.

Gdy odzyskujemy piłkę, ważne jest by jej nie wycofywać. Odzyskanie piłki na połowie rywala powinno skutkować błyskawiczną sytuacją strzelecką. Jednakże boisko najprawdopodobniej będzie bardzo zatłoczone, co zmusza nas do wykonania paru szybkich podać w celu uzyskania trochę wolnej przestrzeni. W takich sytuacjach młodzi zawodnicy mogą utracić spokój i szybko stracić piłkę. Trzeba ich przed tym, aby nie oddawali powrotnie piłki rywalom.

Nauka strategii rozgrywania jest niezwykle trudna. Piłka musi krążyć pomiędzy poszczególnymi zawodnikami jak na sznurku. Dodatkowo gracze muszą utrzymywać wysokie tempo gry oraz wysoki poziom koncentracji (nawet w sytuacjach stresujących). Jest to bardzo duży zakres umiejętności dla młodego piłkarza. Jeżeli zaczął on swoją edukację od razu od meczów 11na11, to najprawdopodobniej nie będzie w stanie dostosować się odpowiednio do tego stylu gry. „Ten ryzykowny styl gry wymaga od zawodników wielu predyspozycji indywidualnych. Ciągnie to za sobą to, że akcje będą najczęściej rozgrywane na małej przestrzeni. Strategia ta potrzebuje metodycznego procesu w programie młodzieżowym oraz specyficznych rodzajów graczy (np. skrzydłowi napastnicy, albo obrońcy angażujące się w ofensywę). Rozgrywki 2na2, 3na3 oraz 4na4 zapewniają fundamenty rozwoju nie tylko umiejętności, ale także mentalności.

 

Podświetlony obszar na rysunku obok pokazuje na jakim fragmencie boiska lubi grać drużyna rozgrywająca. Pomarańczowym zespół przesunął wszystkich 10 zawodników na połowę rywala. Ich bramkarz wyszedł do przodu i zachowuje się jak stoper. Dopóki będą utrzymać takie ustawienie, dopóty ich przeciwnicy będą pod stałą presją. Największym zagrożeniem zespołu prezentującego strategię rozgrywania jest wolna przestrzeń za plecami ostatnich obrońców. Jedno długie podanie do szybkiego napastnika może wykluczyć z gry wszystkich 10 piłkarzy. Pamiętajmy, że drużyna nie może przybrać stylu rozgrywania gdy jeden z jej stoperów gra 10 metrów za pozostałymi, albo któryś z napastników nie potrafi wywoływać presji. Tak ustawiona ekipa przegra walką w środku pola i będzie miała problemy ze zorganizowaniem obrony.

Krótko mówiąc nie chodzi tylko o szybkie rozgrywanie akcji. Bez jasnego i zrozumiałego poświęcenia się wykonywaniu „brudnej roboty” (odzyskiwaniu piłki, neutralizowaniu rywali) strategia rozgrywania nie istnieje. W rzeczywistości bez wymuszania presji na rywalach oraz bez szybkich i zgrabnych przejść z obrony do ataku strategia rozgrywania jest trudna, o ile nie niemożliwa, do zrealizowania.

„Zdecydowaną zaletą strategii rozgrywania jest to, że jesteś zdolny do wykorzystania jej we wszystkich okolicznościach. W każdej sytuacji musisz przejąć inicjatywę. Jednakże jeśli nie wywiążesz się z założeń, to przeciwnik może przejąć inicjatywę i wykorzystać wszystkie słabsza aspekty twojego występu.”

RZUT Z AUTU

Każdy w twoim zespole musi umieć wykonywać wyrzut z autu. Nie wyznaczaj poszczególnych zawodników to wykonywania tego fragmentu gry.

W młodzieżowej piłce nożne prawie 70 procent autów kończy się stratą na rzecz drużyny przeciwnej. Wydaję się, że młode zespoły byłyby lepsze w wykonywaniu autu nogą. Aby to zmienić każdy zawodnik twojej drużyny musi być gotowy na poprawne wykonanie autu, i to praktycznie natychmiast. Nagłe wznowienie może zaskoczyć obrońców, zwiększa posiadanie piłki oraz daje szansę stworzenie sytuacji strzeleckiej.

Uzyskiwanie przewagi nad przeciwnikiem 

Nauka szybkiego i poprawnego wznawiania gry bardzo rzadko wydaje się czymś trudnym, poprawnie wykonane czynności są za to niezwykle efektywne w grupach poniżej 10 roku życia. Krycie jest jedną z najmniej rozwiniętych cech u młodego piłkarza i szybko myślący zawodnik może dać przewagę nie tylko podczas gry, ale zarówno podczas jej wznawiania.

Nie wyznaczaj graczy do wykonywania autów

Niektórzy trenerzy polegają na jednym lub dwóch piłkarzach wykonujących wyrzuty z autu. Będziemy nazywać ich „auterami”. Auter to najbardziej zmęczony piłkarz na boisku. Wymagane jest od niego, aby przebiegł nawet połowę boiska tylko po to, żeby wykonać prosty wyrzut z autu. Większość dorosłych padłaby z powodu takiego tempa, jednak zmiana tego jest potrzebna głównie w grupach poniżej 10 roku życia, gdzie gracze mają krótsze nogi i mniejsze płuca.

Pięć porad dotyczących szybkich wyrzutów

  • Szybkie wyrzuty zwiększają prawdopodobieństwo stworzenia sytuacji strzeleckiej.

  • Upewnij się, że każdy zawodnik twojej drużyny umie wznowić piłkę z autu.

  • Nie spowalniaj gry, wzywając autera.

  • Wznów piłkę wzdłuż linii, w kierunku pola karnego rywala.

  • Nie powstrzymuj graczy, będących pierwszymi do wykonania wyrzutu.

W kontakcie z piłką

Fakt, iż szybkie wznowienie piłki z autu może prowadzić do sytuacji strzeleckiej powoduje, że taktyka ta ma spory wpływ na końcowy wynik. W grupach wiekowych, gdzie mecz trwa 50-60 minut, zbyt dużo czasu poświęcone jest na wznawianie gry. Młodzi gracze muszą posiadać piłkę tak często, jak jest to tylko możliwe.

Uczenie świadomości taktyki

Trenerzy kładący nacisk na szybkie wyrzuty z autu odgrywają dużą rolę w uczeniu świadomości taktyki przeciwnika. Zespół grający przeciwko auterowi zazwyczaj mają 20-30 sekund na powrót na swoją połowę. Zwyczajna obrona nie będzie zaś działała po nagłym wyrzucie.

Korzystaj z czasu i ucz umiejętności

Dopóki technika, wytrzymałość i doświadczenie w młodszych grupach są niskie, zawodnicy grający tam nigdy nie powinny być proszeni o robienie niemożliwego. Trenerzy, którzy prawdziwie zajmują się przygotowaniem młodych graczy na wyższy poziom powinni wykorzystywać czas na naukę poprawnego wykonywania wyrzutów z autu. Kiedy już to zrobisz, wrzuć piłkę na boisko i pozwól dzieciakom na grę.

v

Ćwiczenia dla dzieci- podania i przyjęcia

 

Powrót

 

       

Rozgrzewka

Dieta

Obrona

Atak

1x1, 2x2

Czytanie gry

Kontrola piłki

Pressing

Szybkość

Psychika

Strategia

Odpoczynek