NowościPodstawyĆwiczeniaMultimediaAkademiaSklepWasze praceKontakt

 

PRESSING

Christian Lavers

Współczesna piłka nożna stała się grą o coraz bardziej ograniczonej przestrzeni i czasie. Połączenie lepszych metod treningu, z większą ilością pieniędzy wydanych na poszczególnych piłkarzy oraz dokładniejszym zrozumieniem ludzkiej fizjologii spowodowało, że gracze stali się więksi, szybsi i silniejsi niż byli dotychczas. Jednym ze skutków tych zmian był rozwój zdolności zawodników do szybszego krycia strefowego oraz częstszego i dłuższego stosowania pressingu na połowie rywala.

Biorąc to pod uwagę, nie powinien dziwić fakt, że przytłaczająca ilość bramek strzelonych w meczach pomiędzy profesjonalnymi drużynami poprzedzona jest trzema, lub mniej podaniami. Ta statystyka podkreśla oczywistą przewagę zespołu zdolnego do regularnego odzyskania piłki w głębi pola. Łącząc powyższe fakty jasnym staje się, że w dzisiejszych czasach stosowanie wysokiego pressingu jest niemal niezbędne do osiągnięcia sukcesu. Artykuł ten ma na celu wyjaśnienie podstawowych zasad, niezbędnych do stosowania wysokiego pressingu, jak i przedstawienie sytuacji w których jest on najefektywniejszy.

Mit „niskiego pressingu”

Podczas jakichkolwiek dyskusji o taktykach defensywnych, trzeba umieć rozróżnić to, co powszechnie nazywane jest „wysokim pressingiem” od tego, co nazywane jest „niskim pressingiem”. W wielu przypadkach pojęcia te są mylone, gdyż najważniejszym punktem każdej taktyki defensywnej jest stosowanie dobrego pressingu. „Dobry pressing” może być zdefiniowany jako obecność zawodników jednej drużyny, w pobliżu gracza znajdującego się w posiadaniu piłki, aby:

1. Zmusić go do skupienia swojej uwagi na ochronie piłki.

2. Pozbawić go możliwości wyprowadzenia akcji, a w szczególności wykonania długiego zagrania.

3. Dać obrońcom możliwość do odbioru piłki po pierwszym błędzie, popełnionym przez atakującego.

Mając na uwadze tę definicję jasnym staje się, że pressing jest albo na tyle skuteczny, aby zrealizować któryś z powyższych celi, albo kompletnie nieskuteczny. Innymi słowy „niski pressing” jest oksymoronem; jest on równoznaczny z brakiem pressingu. Potrzebujemy więc zupełnie innych ram i pojęć, aby móc dyskutować o różnicach pomiędzy tymi właśnie schematami taktycznymi.

Opisując różnicę pomiędzy „wysokim”, a „niskim” pressingiem, powinno się brać pod uwagę usytuowanie defensywnej linii od której dana drużyna rozpoczyna pressing. Linia rozpoczęcia pressingu to ta część boiska, na której zespół faktycznie rozpoczyna swoją obronę. Generalnie rzecz biorąc zespoły stosujące schemat „niskiego pressingu” rozpoczynają swoją obronę (lub ustawiają linię rozpoczęcia pressingu) w pobliżu środka boiska. Drużyna grająca w ten sposób traci zazwyczaj 40 metrów boiska na rzecz rywala, ponieważ woli nie wchodzić na jego połowę i nie rywalizować o tę część placu gry. I na odwrót, zespół stosujący „wysoki pressing” rozpoczyna obronę o wiele wcześniej, walcząc najczęściej o piłkę już na połowie rywala.

Schematy defensywne stosowane przez najlepsze drużyny są często o wiele bardziej zróżnicowane. Położenie linii rozpoczęcia pressingu zmienia się często w zależności od wielu czynników. A więc nawet jeśli dana drużyna jest znana z tego, że preferuje wysoką lub niską linię rozpoczęcia pressingu, to nie oznacza to, że jej usytuowanie jest w 100% pewne.

Linia rozpoczęcia pressingu

Linia rozpoczęcia pressingu, ustalona przez daną drużynę, jest najlepiej widoczna wtedy, gdy zespół przeciwny odzyska piłkę na swojej własnej połowie, mając miejsce i czas na jej dokładne rozegranie. W tym momencie broniąca się ekipa albo zastosuje błyskawiczny pressing, albo cofnie się tam, gdzie wstępnie została ustalona linia rozpoczęcia pressingu. Decyzja w tej sprawie może zależeć od wielu czynników:

1. Od wyniku i pozostałego czasu gry (drużyna prowadząca w końcówce meczu najprawdopodobniej cofnie się, aby uniknąć rozciągnięcia szyków, prowadzącego do niebezpiecznych sytuacji strzeleckich).

2. Od stanu boiska oraz pogody (silny wiatr lub kiepska murawa może zachęcić zespół do zastosowania wyższego pressingu).

3. Od względnego atletyzmu oraz umiejętności danej drużyny (bardziej wysportowana drużyna może zastosować wyższy pressing ze względu na swoją przewagę szybkościową).

Położenie linii rozpoczęcia pressingu jest stosunkowo niezależne do formacji danego zespołu. Mimo iż drużyna z większą ilością napastników i pomocników zazwyczaj ustanowi ją wyżej (na połowie rywala), to spotykane są także wyjątki od tej reguły. Przykładem może być zespół grający w ustawieniu 4-3-3, gdzie skrzydłowi są cofnięci, wykorzystując okazje do kontrataku częściej niż okazje do stosowania pressingu. Podobnie działa to w drugą stronę: drużyna z dwoma napastnikami może ustanowić linię rozpoczęcia pressingu wyżej, niż drużyna z trzema, o ile pomocnicy tej pierwszej są bardziej agresywni i zdecydowani do podejmowania szybkich decyzji.

„Standardowa” linia rozpoczęcia pressingu może być ustalona przez trenera jeszcze przed meczem. Jednakże wysoka jakość defensywny danej drużyny widać wtedy, gdy w oparciu o różne czynniki jest ona sama w stanie „podwyższyć” swoją linię rozpoczęcia pressingu, wykorzystując tym samym okazje do przechwycenia piłki w głębi pola oraz zwiększając ilość sytuacji strzeleckich.

Sytuacje w których stosuje się wysoki pressing

Nawet jeśli dana drużyna określiła, że będzie grała ze stosunkowo wysoką linią rozpoczęcia pressingu, to niemożliwym jest, aby była w stanie bronić całego boiska przez pełne 90 minut gry na obszarze 120x80 metrów. Dlatego też zawodnicy i zespoły muszą umieć wybierać odpowiednie momenty do stosowania wysokiej lub niskiej linii rozpoczęcia pressingu. Podjęte decyzje sprowadzają się do ustalenia w którym momencie zaangażować napastników do obrony na połowie rywala oraz które rejony boiska są tymi, w których drużyna stara się odzyskać piłkę. Sposób w jaki zostaną podjęte powyższe decyzje zdecyduje o tym, czy zespół będzie opisywany jako ten, który stosuje „wysoki pressing”, czy też nie.

Istnieje kilka różnych czynników wyznaczających to, w którym momencie wskazane jest stosowanie wysokiej linii rozpoczęcia pressingu.

1) Posiadanie piłki przez piłkarzy słabszych technicznie

Dany zespół z łatwością może zauważyć którzy przeciwnicy są gorsi technicznie, a więc tym samym skłonni do popełniania błędów. Może więc podjąć decyzję, aby stosować na nich pressing wtedy, kiedy tylko znajdą się oni w posiadaniu piłki. Gdy taki właśnie zawodnik znajdzie się w posiadaniu piłki (a najlepiej w momencie, gdy piłka jest w drodze do niego), broniąca się drużyna może wyznaczyć danych graczy, aby ci zmusili go do popełnienia błędu. Czasami zdarza się nawet, że zespół przybiera defensywny kształt, aby zmusić rywala do częstszego grania do słabszych piłkarzy, zyskując tym samym więcej okazji do zastosowania pressingu. Przykładowo, jeśli prawy obrońca danej drużyny jest słaby technicznie, zespół broniący się może przesunąć się do przodu w kierunku przeciwnej strony boiska po tym, jak ich przeciwnik odzyskał piłkę na własnej połowie. Drużyna wykonując taki manewr wymusza na rywalu rozgrywanie piłki właśnie za pośrednictwem prawego obrońcy.

2) Długie, prostopadłe podania

Długie i prostopadłe podania stwarzają broniącej się drużynie okazje do przesunięcia się w głąb pola oraz otoczenia zawodnika, który jest adresatem podania. Koncepcja ta pokazuje, dlaczego podania zagrane pod kątem są zarówno skuteczniejsze, jak i bezpieczniejsze od podań prostopadłych. W przypadku zagrań do tyłu, dają one zawodnikowi więcej czasu i miejsca (nie jest on tak bardzo narażony na presję ze strony rywali). Jeżeli zaś wykonamy takie podanie do przodu, to z łatwością będziemy mogli ominąć obrońców. Jednakże gdy wykorzystamy w takiej samej sytuacji długie podanie prostopadłe, sprawimy że broniący się zespół będzie w stanie o wiele łatwiej wywrzeć presję na odbiorcy (uniemożliwiając mu przesunięcie się bliżej bramki), a następnie przesunąć paru defensorów w okolice piłki, tak aby odciąć rywalowi możliwości szybkiego rozegrania. Im dłuższe jest prostopadłe podanie (a więc im dłużej leci ono do celu), tym łatwiej broniący się zespół może zastosować wysoką linię rozpoczęcia pressingu.

3) Piłki zagrywane za plecami obrońców

Piłki zagrywane za plecami obrońców są dla zespołów najczęstszym sygnałem do zastosowania wysokiej linii rozpoczęcia pressingu. Kiedy tylko obrońcy zmuszeni są do obrotu i stanięcia twarzą do swojej bramki, ich rywale mają okazję do zbliżenia się i utrudnienia im powrotu do optymalnej pozycji. Kiedy drużyna wykorzysta powyższą sytuację, to zazwyczaj:

1. Zmusza rywala do wykopania piłki na ślepo, co najczęściej prowadzi do jej straty.

2. Zmusza rywala do podania do własnego bramkarza, który najczęściej niecelnie wykopuje piłkę.

3. Wymusza stratę, która błyskawiczne prowadzi do groźnej sytuacji strzeleckiej.

Generalnie rzecz biorąc, drużyny które nigdy nie zmuszają rywali do odwrócenia się twarzą do własnej bramki i nie wywołują na nich presji, mają problemy ze strzelaniem bramek.

4) Momenty przejść

Stosowanie wysokiego pressingu tuż po stracie piłki jest najczęściej bardzo opłacalne. Często zdarza się, że gracz który odzyska piłkę ma bardzo mało miejsca i nie ma możliwości rozpoczęcia akcji. Jeżeli drużyna tuż po stracie piłki umie błyskawicznie zastosować pressing, angażując w to dodatkowych graczy, to szansa na odzyskanie posiadania piłki jest o wiele większa. Jednakże jeżeli przeciwnik potrafi szybko wyprowadzić kontrę, to kontynuowanie wysokiego pressingu może być nieefektywne.

5) Strefy wysokiego pressingu

Broniący się zespół wykorzystuje często pewne strefy boiska i zachęca rywala aby rozgrywał w nich piłkę. Gdy tylko piłka znajdzie się w takiej strefie, drużyna błyskawicznie zwiększa tam swoją przewagę liczebną, mając na celu przechwyt. Przykładowo, jeżeli piłka zagrana jest na boki strefy pomocy, broniący się zespół może postarać się przyblokować piłkę przy linii bocznej, eliminując tym samym możliwość zmiany stron, oraz zaangażować w pobliże więcej defensorów, zwiększając przewagę liczebną. Sprawa ma się podobnie w przypadku rejonu rozciągającego się od środkowych obrońców, do środkowych pomocników, gdyż także jest on często oblegany przez wielu piłkarzy.

Mimo iż nie są to jedyne momenty w których stosowna jest gra z wysoką linią rozpoczęcia pressingu, to stanowią one większość sytuacji w których skuteczny jest wysoki pressing.

Wymagania niezbędne do gry z wysoką linią rozpoczęcia pressingu

Istnieją 3 główne wymagania, niezbędne do gry z wysoką linią rozpoczęcia pressingu: wysoki poziom atletyzmu i kondycji, wysoki stopień koordynacji i komunikacji oraz zarówno agresywna jak i pozytywna mentalność zespołu.

1) Atletyzm i kondycja

Zapotrzebowanie na szybkich i dobrze zbudowanych piłkarzy podczas stosowania wysokiej linii rozpoczęcia pressingu jest oczywiste. Drużyna złożona z zawodników którzy nie cechują się powyższymi atutami albo szybko ulegnie zmęczeniu, co spowoduje rozciągnięcie ich szyków, albo stale znajdowała się będzie w sytuacjach w których to rywal będzie miał przewagę liczebną, co spowodowane będzie niemożnością pokrycia odpowiednich stref boiska. A więc decyzja co do gry z wysoka linią rozpoczęcia pressingu będzie musiała być rozważona podczas określania zdrowotnych składników treningu oraz szacowania względnego atletyzmu twojego zespołu oraz waszych rywali.

2) Koordynacja i komunikacja

Istnieje ogromna różnica pomiędzy inteligentną i zorganizowaną obroną, stosującą wysoką linię rozpoczęcia pressingu, a „zorganizowanym chaosem”. Niestety na niższych poziomach gry (w szczególności w futbolu młodzieżowym i studenckim) bronienie się za pomocą wysokiej linii rozpoczęcia pressingu jest w rzeczywistości po prostu próbą stworzenia chaosu na boisku. Możliwość przeprowadzania hokejowych zmian, powodujących że gracze są stale „świeży” oraz częste błędy techniczne zawodników znajdujących się przy piłce sprawiają, że słabsze zespoły gonią piłkę po całym boisku, próbując wymusić błąd. Drużyny takie, nawet mimo kiepskiego ustawienia swoich szyków obronnych, są pewne, że ich przeciwnik jest bezradny. Takie metody defensywy nie uczą zawodników praktycznie żadnej taktyki oraz nie są wystarczające, aby przygotować ich do rywalizacji zgodnie z systemem zmian FIFA. Jednakże są one często wykorzystywane do maksymalizowania szansy zwycięstwa, przy małym zaangażowaniu w długoterminowy rozwój gracza.

Tymczasem inteligenta i zorganizowana obrona, stosująca wysoką linię rozpoczęcia pressingu, musi cechować się wysokim stopniem komunikacji i koordynacji pomiędzy poszczególnymi zawodnikami i formacjami (obrońcy, pomocnicy i napastnicy). Po pierwsze ważne jest, aby zespoły nie broniły się za pomocą „samotnego piłkarza”, który stara się stosować pressing, nie otrzymując przy tym żadnego wsparcia. Zawodnik taki szybko ulegnie zmęczeniu, a jego drużyna będzie miała w konsekwencji mniej zdolnych do obrony graczy. Każdy zespół zawsze powinien bronić się wspólnie, albo stosując wysoki pressing, albo cofając się na własną połowę. Po drugie linia defensywy musi zdawać sobie sprawę z tego, kiedy i w jaki sposób przemieszczać się w głąb boiska. Jeśli wykona ona taki ruch zbyt wcześnie, będzie bezradna wobec piłek zagranych za swoimi plecami. Jeśli zaś zbyt późno, luka powstała między obrońcami a pomocnikami będzie zbyt duża, co pozwoli przeciwnikom na wykorzystanie szybkiej gry kombinacyjnej w celu przełamania pressingu. Podczas prawidłowego wykonania tego manewru zespół powinien zachowywać się niczym akordeon. Mianowicie na początku gracze wywołujący presję powinni ruszyć do przodu, uniemożliwiając rywalom przeniknięcie w głąb boiska, a następnie linia obrony powinna ograniczyć pole gry.

Do wykonania takiego zagrania potrzebni są piłkarze, którzy umieją dostrzec pewne taktyczne sygnały narzucane przez grę oraz stale komunikują się z partnerami.

3) Mentalność

Obrona stosująca wysoką linię rozpoczęcia pressingu musi być zarówno agresywna jak i pewna siebie. Wymagania fizyczne, narzucone przez tę taktykę, są powodem dla którego zawodnicy muszą cechować się hartem ducha, niezbędnym do poprawnego wykonywania swoich zadań przez cały okres gry. Pewność siebie oraz swoich umiejętności defensywnych to kolejny ważny atrybut, przydatny podczas ciągłych pojedynków z rywalami. I to co najważniejsze, piłkarze muszą chcieć grać w ten sposób i być pewni tego, że odniosą w ten sposób sukces. Jakiekolwiek wątpliwości lub brak pewności siebie pojawiają się wtedy, gdy gracze podejmują decyzje zbyt wolno lub nie wkładają całego serca w wywieranie pressingu. Wszystkie te błędy powodują, że drużyna jest nieskuteczna.

Wniosek

W rzeczywistości nie ma drużyny, która stosuje tylko i wyłącznie wysoką lub niską linię rozpoczęcia pressingu. Obszar boiska na którym dany zespół będzie rozpoczynał obronę zmienia się w zależności od wielu czynników. Każda drużyna musi umieć ruszyć do przodu i zastosować wysoką linię rozpoczęcia pressingu, aby zwiększyć ilość sytuacji strzeleckich. Jednakże jeżeli trener rozwija zawodników (szczególnie młodych) indywidualnie, ważnym jest by uczył ich tego w sposób zgodny z „prawdziwą” grą na poziomie międzynarodowym. Nie może on bazować na dziwacznych regułach zmian (Np. zmiany hokejowe) lub technicznych słabościach młodych przeciwników.

 
 

 

 

Szkółka młodzieżowa Szachtaru Donieck

 

„Moim najważniejszym zadaniem jest założenie tutaj szkółki, która nie będzie zależna ode mnie. Oznacza to, że ważne jest odpowiednie uświadomienie trenerów".

 

 

Wenger uderza w rywali

Manager Arsenalu Arsene Wenger twierdzi, że  Manchester City i Chelsea zarządzają klubem w “najprostszy sposób”

  
 

 

 

Krzysztof Dowhań

 

Część główna to dwa ćwiczenia. One zajmują 20-25 minut. Na koniec uderzenie z różnych pozycji. więcej...

Ancelotti: Abramovich lubi styl niebieskich

Trener Chelsea Carlo Ancelotti twierdzi, że w końcu stworzył Romanowi Abramovich drużynę, która gra w stylu, jakiego oczekuje

Pressing

Współczesna piłka nożna stała się grą o coraz bardziej ograniczonej przestrzeni i czasie